Karcinom jajnika je peti po redu najveći uzročnik smrti od karcinoma kod žena. Preživljavanje se dramatično povećava sa ranim otkrivanjem i liječenjem. Nažalost, trenutno nema dovoljno dobrih metoda za otkrivanje ove bolesti u ranim fazama. Najveći broj slučajeva se otkriva za vrijeme rutinskog ispitivanja i obično u kasnom stadiju kada liječenje nema efekta. Članak objavljen u junskom izdanju Journal of the American Medical Association (Američkog Udruženja Ljekara) izvijestio je o studiji za određivanje da li godišnji skrining sa 2 različita testa, krvnim i ultrazvučnim testom, mogu otkriti karcinom jajnika u ranim fazama te pomoći reduciranju smrtnosti od ove bolesti. Autori smatraju da kod žena sa prosječnim rizikom, godišnji skrining sa dvostrukim testovima nije bio ništa bolji u odnosu na rutinsku medicinsku njegu, u reduciranju broja smrtnosti uslijed karcinoma jajnika.
Ovo su rezultati koji se odnose na karcinom jajnika iz velike studije o karcinomu prostate, pluća, kolorektalnom i ovarijalnom (PLCO Screening Trial). PLCO je velika, randomizirana, kontrolisana studija koja je dio tekućih projekata o poboljšanju ishoda karcinoma kroz njihovo rano otkrivanje. Karcinom jajnika u ranoj fazi (stadij I), ima petogodišnji stepen preživljavanja od 92 %, ali simtomi mogu biti nespecifični ili nedostajati, i većini žena nije dijagnosticiran, dok bolest ne uznapreduje. Petogodišnje preživljenje za pacijentice kojima je dijagnosticiran uznapredovali karcinom pada na 30 %.
Dio PLCO studije koji se odnosi na karcinom jajnika, testirao je efekte dvije skrining metode na smertnost od ovog kancera, cancer antigen-125 (CA 125), i transvaginalni ultrazvuk. CA-125 je laboratorijski test koji sa ispituje povišene koncentracije CA 125 proteina u krvi. CA-125 je protein koji se nalazi na površini većine stanica karcinoma jajnika, ali nije specifičan za stanice karcinoma i nekada se nađe i kod zdravih stanica. Transvaginalni ultrazvuk se koristi za otkrivanje abnormalnog oblika i volumena jajnika.
PLCO studija uključila je 78 216 žena iz opće populacije, dobi od 55 do 74 godine, bez poznatih faktora rizika, kao što je pozitivna porodična historija karcinoma jajnika, koje su posjećivale 10 skrining centara širom SAD. Otprilike polovina žena je smještena u skrining grupu i bilo im je ponuđeno godišnje CA-125 testiranje tokom 6 godina i transvaginalni ultrazvuk tokom 4 godine, dok je druga polovina, kontrolna grupa, dobilajala samo običnu medicinsku njegu bez dodatnog ispitivanja. Učesnice su praćene tokom prosječno 12,4 godine.
Na kraju studije, bilo je 118 smrtnih slučajeva u grupi koja se testirala na CA–125 i transvaginalni ultrazvuk, te 100 smrtnih slučajeva u kontrolnoj grupi koja je primala uobičajenu medicinsku njegu. Iako je smrtnost od karcinomom jajnika bila malo veća u grupi koja je radila skrining, razlika između grupa nije bila statistički značajna.
Dodatno, bilo je 3 285 žena sa lažno pozitivnom dijagnozom kao rezultatom dvostrukog testa. Od 1080 žena iz ove skupine tretirane su hirurškom intervencijom, a njih 163 (15%) imalo je bar jednu veliku komplikaciju.
Istraživači su zaključili da godišnje ispitivanje sa CA -125 i transvaginalnim ultrazvukom nije reduciralo smrtnosti od karcinoma jajnika kod žena sa prosječnim rizikom, dok se povećavala njihova izloženost invazivnim procedurama i komplikacijama zbog lažno pozitivnih rezultata. Bazirano na statističkim razmatranjima, autori su sugerirali da čak i optimalno godišnje testiranje ne mora otkriti karcinom dovoljno rano da bi se smanjila smrtnost, zato što agresivni karcinomi napreduju kroz početne faze brzo i izbjegnu ranu detekciju.
Iako su rezultati iz ove velike studije razočaravajući i trenutno ne nude poboljšane mogućnosti skrininga za žene, ispitivanja u ovom polju se i dalje provode. Naučnici nastavljaju da ispituju metode testiranja koje će otkriti karcinom jajnika u ranom, izlječivom stadiju, konačno poboljšavajući stopu preživljavanja.
LabTestsOnline 12.08.2011
